VITEZ

NASTANAK I NAZIV GRADA
Ime veoma neobično za jedan grad, veže se za mnogobrojne legende o njegovom nastanku. Do danas postoje samo predanja i nagađanja kao što to s legendama i jeste slučaj. Prvi pisani trag o ovom gradu datira iz 1590. godine, kada je sagrađena džamija na ruševinama vitezovog dvora, koji je sagradio vitez Radoša. Njegov dvor se vidio sa svih strana, pa su djeca gledajući u to polje govorila „tamo živi vitez“, te se s vremenom to skratilo i ostala je izreka „tamo je Vitez“. Prema drugoj legendi, putnici zadivljeni ljepotom ovog kraja, kad su ulazili u Vitešku kotlinu uzvikivali su riječi „Vita est", koja se vremenom pretvorila u današnji naziv grada.
 
OSNOVNE KARAKTERISTIKE
Općina Vitez se prostire geografskim središtem Bosne i Hercegovine. Ovaj grad je smješten u centralnom dijelu doline rijeke Lašve, koja se proteže od jugoistočnih padina planine Vlašić do Busovače. Ova dolina se formirala na 390-480 m nadmorske visine.
 
KULTURNO-HISTORIJSKA OBILJEŽJA
Kao grad nastaje poslije II sv. rata, kad ovo naselje doživljava svoj puni procvat. No, susret s historijom viteškog kraja započeo je davno, već u mlađem kamenom dobu. Prva naselja iz ovog perioda pripadala su poznatoj butmirskoj kulturnoj grupi, dok su arheološkim ispitivanjima pronađena i naselja iz Brončanog doba. Po sačuvanim ostacima se vidi da je ovaj kraj u antičko doba bio dobro naseljen. Rimski most i brojni ostaci, ukazuju da je na ovom području postojalo veliko i značajno rimsko naselje Bistua Nova i Mali Mošunj. Pored ostataka ranokršćanske bazilike u Malom Mošunju, zanimljivi arheološki predmeti pronađeni su u naseljima: Golubovica, Preočica, Grbavica, Krčevine, Orlac, Podcrkavlje, Stara Bila,.. Po iskopinama iz srednjeg vijeka značajni su ostaci nekropola i gradina u mjestima Počulica, Zabilje, Gaćice, Kratine i ostaci srednjovjekovnog Škaf ili Bosnić-grada u Gornjoj Večerskoj. Među kulturno-historijskom blagu, pronađenom na ovom području bitno je još spomenuti i bronzani mač iz X stoljeća stare ere, koji se čuva u muzeju u Sarajevu i nadgrobni spomenik „Stari kamen“.
 
ZAŠTO DOĆI
Ono po čemu je ovaj grad danas najprepoznatljiviji jesu svakako mnogobrojni trgovači i poslovni centri, koji Vitez svrstavaju u jednu od najrazvijenijih općina u BiH.